Is een gelijkvormigheidsattest verplicht?

Bij de aankoop van een nieuwe auto of bij de import van een voertuig uit het buitenland duikt al snel de term gelijkvormigheidsattest op. Dit document, vaak afgekort tot GVA, is een officiële verklaring van de fabrikant. Het bevestigt dat het specifieke voertuigtype voldoet aan alle Europese technische en veiligheidseisen die op het moment van de typegoedkeuring van kracht waren.

De vraag naar de verplichting ervan is cruciaal, want zonder dit attest kan uw voertuig niet worden ingeschreven bij de Dienst voor Inschrijving van Voertuigen (DIV) in België. Het is het onmisbare bewijsstuk dat aantoont dat de auto wettelijk geschikt is voor de openbare weg binnen de Europese Unie. Voor elke nieuwe auto die via een officiële dealer wordt geleverd, wordt dit attest dan ook automatisch meegeleverd.

De situatie wordt echter complexer bij voertuigen die niet nieuw zijn of die van buiten de EU komen. Hier rijst vaak verwarring over wie verantwoordelijk is voor het aanvragen en overleggen van het attest. Het antwoord op de vraag "Is het verplicht?" is een ondubbelzinnig ja, maar de praktische uitwerking hangt af van het concrete scenario rond het voertuig.

Voor welke voertuigen is het attest een wettelijke vereiste?

Het gelijkvormigheidsattest (Certificate of Conformity, CoC) is een wettelijk verplicht document voor alle nieuwe voertuigen die voor het eerst in de Europese Unie worden ingeschreven. Het is het bewijs dat het voertuig voldoet aan alle Europese typegoedkeuringsvoorschriften op het moment van productie.

De verplichting geldt in de eerste plaats voor nieuwe voertuigen die door een erkende dealer worden verkocht. De dealer moet het attest bij de eerste inschrijving aan de koper overhandigen. Zonder dit attest is een definitieve inschrijving bij de Dienst voor Inschrijving van Voertuigen (DIV) niet mogelijk.

Daarnaast is het attest ook cruciaal voor ingevoerde voertuigen uit een andere EU-lidstaat of van buiten de EU. Voor een occasie uit Duitsland of Frankrijk is het CoC nodig om aan te tonen dat het voertuig aan de Belgische en Europese normen voldoet. Voor ingevoerde voertuigen van buiten de EU is het vaak de enige manier om een individuele goedkeuring te vermijden.

Concreet omvat de verplichting alle categorieën M en N: personenwagens (M1), bussen (M2, M3), lichte vrachtwagens (N1) en zwaardere vrachtwagens (N2, N3). Ook voor nieuwe motorfietsen (categorie L) en aanhangwagens boven een bepaald gewicht is een CoC vereist.

Een belangrijke uitzondering vormen voertuigen die voor 1995 zijn geproduceerd. Voor deze oldtimers en oudere occasions was het CoC-systeem nog niet van kracht, en zijn andere documenten voor de inschrijving voldoende.

Wat zijn de gevolgen als je zonder attest rijdt of verkoopt?

Het rijden met een voertuig waarvoor een gelijkvormigheidsattest verplicht is, maar niet aanwezig of niet in orde is, wordt door de wet gezien als het besturen van een niet-goedgekeurd voertuig. Dit leidt tot een onmiddellijke intrekking van de kentekenplaat door de politie. Het voertuig mag niet meer op de openbare weg worden gebruikt en moet worden afgesleept.

De bestuurder riskeert een forse administratieve geldboete. De hoogte van de boete is aanzienlijk en kan oplopen tot enkele honderden euro's. Bij herhaalde overtredingen of in ernstige gevallen kan de rechter zelfs een gevangenisstraf opleggen.

Bij een verkoop zonder het overhandigen van het geldige attest, pleegt de verkoper een wanprestatie. De koper kan de overeenkomst ontbinden omdat het voertuig niet aan de contractuele verplichting (het leveren van een in regel zijnde auto) voldoet. De koper heeft recht op teruggave van de aankoopprijs en eventueel op een schadevergoeding.

Zonder attest is het onmogelijk om een nieuwe inschrijving (overschrijving) bij de DIV te voltooien. De nieuwe eigenaar kan het voertuig dus niet op zijn naam zetten en bijgevolg niet legaal op de weg brengen. Dit maakt het voertuig vrijwel onverkoopbaar voor de reguliere markt.

Een afwezig attest kan ook wijzen op diefstal, zware ongevallen of manipulaties aan het voertuig die verborgen worden gehouden. Dit brengt grote financiële en juridische risico's mee voor zowel koper als verkoper.

Bij een controle of ongeval zal de verzekeringsmaatschappij de dekking zeer waarschijnlijk weigeren. Aangezien het voertuig niet aan de wettelijke eisen voldoet, is de verzekering niet verplicht om schades te vergoeden, zelfs niet bij een niet-eigen schade geval. De bestuurder is persoonlijk en volledig aansprakelijk voor alle materiële en lichamelijke schade.

Veelgestelde vragen:

Moet ik voor mijn oude huis een gelijkvormigheidsattest hebben?

Dat hangt af van wanneer het huis gebouwd is en of er recent verbouwd is. Voor woningen waarvoor de stedenbouwkundige vergunning vóór 1 mei 2010 werd afgeleverd, is een gelijkvormigheidsattest niet wettelijk verplicht. Het is wel een nuttig document. Het bevestigt dat de woning overeenkomt met de vergunde plannen. Dit kan voordelen geven bij een verkoop. Kopers voelen zich zekerder. Voor bouwaanvragen na die datum is het attest meestal wel verplicht bij verkoop.

Wat gebeurt er als ik mijn huis verkoop zonder dit attest?

De verkoop zelf blijft geldig. Maar u riskeert een probleem met de verkoopprijs of een geschil achteraf. Een koper kan een lagere prijs eisen omdat hij het risico moet dragen. Hij weet niet of alles in orde is met de vergunningen. Na de verkoop kan de koper u aansprakelijk stellen als hij een inbreuk ontdekt, zoals een niet-vergunde uitbouw. Het is daarom sterk aan te raden het attest op voorhand te regelen. Zo start u de verkoop met een duidelijkheid voor beide partijen.

Wie kan een gelijkvormigheidsattest opmaken en wat kost dat?

Een architect of een landmeter-expert kan het attest opmaken. Deze professional controleert de huidige staat van de woning. Hij vergelijkt die met de goedgekeurde plannen bij de gemeente. De kostprijs is niet vastgelegd. Hij hangt af van de grootte van de woning en de complexiteit van de werken. Voor een standaardwoning kunt u rekenen op enkele honderden euro's. Vraag altijd een offerte aan. Zorg dat de professional een erkend beroepstitel voert. Zijn verzekering dekt eventuele fouten in het attest.

Ik heb een niet-vergunde dakkapel. Kan ik dan nog een attest krijgen?

Nee, in dat geval kan een geldig attest niet afgeleverd worden. Het attest bevestigt net dat alles volgens de vergunning gebouwd is. De professional zal de niet-vergunde dakkapel vaststellen. U heeft dan twee opties. De eerste is een regularisatie aanvragen bij de gemeente voor die werken. Als dat kan en wordt goedgekeurd, kan daarna het attest. De tweede optie is het attest aanvragen met een vermelding van de afwijking. Dit is geen 'vol' attest. Het document geeft de feitelijke situatie weer, inclusief de inbreuk. Een koper wordt dan op de hoogte gebracht van het probleem.