Wie is aansprakelijk als een boom omvalt?

Een plotselinge storm, een zware windvlaag of gewoon ouderdom – er zijn veel redenen waarom een boom het kan begeven. Wanneer zo’n boom op uw eigendom, op dat van de buren of zelfs op de openbare weg omvalt, rijst onmiddellijk de prangende vraag: wie draait er op voor de schade? De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn, van een beschadigd hek of auto tot ernstige letsels, en de financiële verantwoordelijkheid is niet altijd duidelijk.

De aansprakelijkheid bij een omgevallen boom wordt in Nederland in de eerste plaats bepaald door het beginsel van onrechtmatige daad en de zorgplicht van de eigenaar. Dit betekent dat de eigenaar van de grond waar de boom staat, in principe verantwoordelijk is voor het onderhoud en de veiligheid ervan. Aansprakelijkheid is echter niet automatisch; zij is afhankelijk van het begrip ‘toerekenbare tekortkoming’. Was de boom bijvoorbeeld duidelijk ziek, verrot of instabiel, en heeft de eigenaar dit kunnen én moeten weten? Dan is er sprake van een verwijtbare fout.

Als de boom zonder waarschuwing of aanwijsbare gebreken, door een uitzonderlijke en onvoorzienbare weersomstandigheid – zoals een zeer zware storm – omwaait, spreekt men van overmacht. In dat geval is de eigenaar vaak niet aansprakelijk te stellen. De praktijk leert echter dat de grens tussen verwijtbaar onderhoud en overmacht vaak het centrale twistpunt vormt. De situatie wordt verder complexer wanneer de boom op de grens staat, wanneer de wortels van een boom van de buren schade veroorzaken, of wanneer een gemeentelijke boom schade aanricht.

Veelgestelde vragen:

Mijn buurmans boom is tijdens een storm op mijn auto gevallen. Moet zijn verzekering dit betalen, of die van mij?

Dat hangt af van de vraag of uw buurman aantoonbaar nalatig is geweest. De eigenaar van een boom is niet automatisch aansprakelijk voor schade door storm. Voor een geslaagde claim moet u kunnen bewijzen dat de boom al voor de storm in slechte staat verkeerde (bijvoorbeeld door rotte takken, een zichtbare scheefstand of ziekten) en dat uw buurman dat had moeten weten en had moeten ingrijpen. Als de boom gezond was en de storm extreem hevig (een 'overmachtssituatie'), draagt u zelf de schade. U dient de schade dan aan uw eigen autoverzekering (WA-casco) te melden. Neem altijd foto's van de schade en de staat van de boomstam. Bespreek de situatie eerst met uw buurman en zijn aansprakelijkheidsverzekering (WA). Komt u er niet uit, dan kan een beroep op de Geschillencommissie of een rechter nodig zijn.

De gemeente heeft een oude, zieke boom niet verwijderd. Nu is een tak op een voorbijganger gevallen. Wie is verantwoordelijk?

De gemeente draagt als eigenaar een zware zorgplicht voor het onderhoud van openbaar groen, vooral langs wegen en paden. Als een tak afbreekt door gebreken die bij regelmatig, professioneel onderzoek hadden moeten worden opgemerkt, kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld. Het gaat dan om zichtbare gebreken zoals rot, schimmels of uitgeholde stammen. Het slachtoffer moet aantonen dat het gebrek bekend had moeten zijn en dat het ongeval daar het gevolg van is. Gemeenten voeren vaak periodieke controles uit; als zij kunnen bewijzen dat de controle recent was en de gebreken niet zichtbaar, kan overmacht een rol spelen. Het slachtoffer doet er verstandig aan direct bewijs (foto's, getuigen, een medisch rapport) te verzamelen en de schade bij de gemeente te claimen. De gemeentelijke aansprakelijkheidsverzekering behandelt dergelijke claims.