Welke normen gaan over specifieke machines?

De wereld van machines is complex en de veiligheid ervan is van het grootste belang. Om ervoor te zorgen dat machines veilig worden ontworpen, gebouwd, geïnstalleerd en onderhouden, bestaat er een uitgebreid kader van technische normen. Deze normen zijn geen wetgeving op zich, maar vormen de gedetailleerde, praktische invulling van de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen uit de Europese machinerichtlijn. Zonder deze normen zou de conformiteitsbeoordeling van een machine een bijna onmogelijke opgave zijn.

De normen die specifiek over machines gaan, zijn hiërarchisch georganiseerd. Aan de top staan de A-normen, of basisveiligheidsnormen. Deze bevatten fundamentele concepten, ontwerpbeginselen en algemene aspecten die op alle soorten machines van toepassing zijn. Denk hierbij aan normen over risicobeoordeling en de reductie van risico's. Zij vormen het gemeenschappelijke uitgangspunt.

Daaronder bevinden zich de cruciale B-normen, onderverdeeld in B1 en B2. B1-normen behandelen specifieke veiligheidsaspecten, zoals veiligheidsafstanden, oppervlaktetemperatuur of geluidsemissie, die voor veel machinecategorieën relevant zijn. B2-normen richten zich op veiligheidscomponenten, zoals tweelandsschakelaars, drukgevoelige beveiligingen of veiligheidsgerelateerde besturingssystemen (zoals PL en SIL).

De meest concrete laag wordt gevormd door de C-normen. Dit zijn de machinespecifieke normen. Een C-norm is volledig gewijd aan één type machine, bijvoorbeeld draaibanken, persen, verpakkingsmachines of heftrucks. Wanneer voor een machine een toepasselijke C-norm bestaat en de machine wordt volgens die norm ontworpen, wordt verondersteld dat aan de relevante essentiële veiligheidseisen van de machinerichtlijn is voldaan. Deze normen geven dus de meest directe en gedetailleerde antwoorden op praktische veiligheidsvragen voor een specifiek apparaat.

Veelgestelde vragen:

Ik ben verantwoordelijk voor een nieuw verspaningscentrum in onze werkplaats. Onder welke Machinerichtlijn norm valt dit soort apparatuur en waar moet ik vooral op letten?

Een verspaningscentrum, zoals een CNC-draaibank of freesmachine, valt onder de Europese Machinerichtlijn 2006/42/EG. De belangrijkste specifieke norm hiervoor is de NEN-EN-ISO 23125:2015, die gaat over "Machinegereedschappen - Veiligheidsvoorwaarden voor draaibanken". Deze norm behandelt de concrete gevaren, zoals beknelling, wegvliegende onderdelen of contact met snijgereedschap, en stelt beveiligingseisen vast. Let vooral op de afscherming van de bewerkingszone, de noodstopvoorzieningen en de voorzieningen om spanen en koelvloeistof veilig af te voeren. Ook de instructiehandleiding moet volledig zijn. Een correct opgestelde EG-verklaring van overeenstemming en CE-markering zijn verplicht.

Wij hebben op onze bouwplaats meerdere mobiele hijskranen in gebruik. Zijn daar aparte normen voor, of volstaat de algemene machinerichtlijn?

Ja, voor mobiele hijskranen gelden zeer specifieke normen naast de algemene Machinerichtlijn. De belangrijkste is de NEN-EN 13000:2021 "Mobiele kranen". Deze norm is uitvoerig en behandelt alle veiligheidsaspecten: van berekeningen voor stabiliteit en sterkte, eisen aan hijsorganen en beveiligingen tegen overbelasting, tot de inrichting van de bestuurderscabine en signalen. Het is een geharmoniseerde norm, wat betekent dat naleving ervan een vermoeden van overeenstemming met de essentiële veiligheidseisen van de Machinerichtlijn geeft. Controleer altijd of de kraan voldoet aan deze norm en of alle voorgeschreven dagelijkse en periodieke keuringen zijn uitgevoerd.

Voor onze drukpersen uit 2018 kregen we een inspectierapport met een aanbeveling over "EN 1010". Waar gaat deze norm precies over?

De normenserie EN 1010 gaat over veiligheid voor drukpersen en papierverwerkende machines. De specifieke delen, zoals EN 1010-1:2005 voor "Gemeenschappelijke eisen" en EN 1010-2:2006 voor "Druktechnische machines", zijn hier van toepassing. Deze normen beschrijven gedetailleerd hoe gevaren zoals gevaarlijke bewegende onderdelen, inloop of aanraking tijdens het drukken, moeten worden beveiligd. Denk aan afschermingen met vergrendeling, tweehandsbediening voor gevaarlijke handelingen of veiligheidsafstanden. De inspectie beveelt waarschijnlijk aan om na te gaan of uw pers nog volledig aan deze eisen voldoet, vooral als er aanpassingen zijn gedaan of nieuwe risico's zijn geïdentificeerd. Het is een cruciale norm voor het dagelijks veilig gebruik.