Wat is goedkoper, brandstof of elektrisch?

De vraag naar de meest kostenefficiënte aandrijving voor een auto is actueler dan ooit. Waar jarenlang de aanschafprijs en de brandstofkosten per liter de belangrijkste rekensom waren, heeft de opkomst van de elektrische auto de vergelijking aanzienlijk complexer gemaakt. De keuze tussen een conventionele brandstofauto en een elektrisch voertuig (EV) gaat nu over een samenspel van factoren: niet alleen de prijs aan de pomp of het laadpaal, maar ook fiscale behandelingen, onderhoudskosten en de restwaarde.

Een oppervlakkige blik richt zich vaak op de energieprijzen per kilometer. Hier heeft elektrisch rijden traditioneel een duidelijk voordeel, vooral bij thuis opladen. De werkelijke total cost of ownership (TCO), oftewel de totale kosten van bezit over een langere periode, vertelt echter een veel completer verhaal. Hierin spelen de hogere aanschafinvestering van een EV en de veelal lagere gebruikskosten een cruciale rol tegen elkaar af.

Deze analyse gaat daarom verder dan de actuele benzine- of stroomprijs. We onderzoeken de concrete kostencomponenten voor beide type voertuigen in de Nederlandse context. Denk aan de impact van de motorrijtuigenbelasting (MRB) en de bijtelling voor zakelijke rijders, de verschillen in onderhoud, en de ontwikkeling van de restwaarde. Alleen door deze elementen samen te wegen, kan een gefundeerd antwoord worden gegeven op de vraag wat op de lange termijn werkelijk goedkoper is.

Vergelijking van totale kosten per kilometer: aankoop, belasting en verbruik

De werkelijke kostprijs per kilometer wordt bepaald door drie hoofdcomponenten: de aanschafprijs, de vaste lasten (belasting, verzekering) en de variabele verbruikskosten. Een elektrische auto heeft doorgaans een hogere aanschafprijs, maar dit wordt vaak gecompenseerd op andere gebieden.

De aankoopwaarde is een belangrijke factor. Een nieuwe benzineauto is over het algemeen goedkoper in aanschaf dan een vergelijkbaar elektrisch model. Deze initiële investering wordt over de levensduur van de auto afgeschreven, wat resulteert in een maandelijkse of per kilometer berekende afschrijvingskost. Hoe langer u de auto houdt, hoe lager deze kost per kilometer wordt.

Bij de vaste jaarlijkse belasting (MRB) is het voordeel duidelijk voor elektrisch rijden. Volledig elektrische auto's zijn tot 2025 vrijgesteld van motorrijtuigenbelasting. Voor een benzine- of dieselauto betaalt u al snel honderden euro's per jaar, wat direct de kost per kilometer verhoogt. Ook zijn verzekeringspremies voor elektrische auto's steeds vaker concurrerend.

Het verbruik is waar het grote verschil wordt gemaakt. De kosten per kilometer voor stroom zijn aanzienlijk lager dan voor brandstof. Een elektrische auto verbruikt gemiddeld 15-20 kWh per 100 kilometer. Tegen een thuistarief van ongeveer €0,35 per kWh zijn de kosten circa €5,25 - €7,00 per 100 km. Een zuinige benzineauto (1 op 16) verbruikt bij een brandstofprijs van €2,00 per liter daarentegen €12,50 per 100 kilometer. Dit verschil is structureel en voelbaar bij elke laadbeurt of tankbeurt.

De totale kosten per kilometer komen dus voort uit een complexe balans. De elektrische auto begint met een achterstand door de hoge aanschaf, maar wint deze terug door zeer lage vaste lasten en lage variabele kosten. Bij een hoge jaarlijkse kilometrage en een langere eigendomsduur wordt het omslagpunt waarop de elektrische auto in totaal goedkoper is, sneller bereikt. Voor een benzineauto zijn de initiële kosten lager, maar de terugkerende uitgaven voor brandstof en belasting zijn een constante last die de kost per kilometer opdrijven.

Onderhoud, reparaties en de invloed van laadgedrag op je elektriciteitsrekening

Een elektrische auto heeft een fundamenteel eenvoudiger aandrijflijn dan een brandstofauto. Dit vertaalt zich direct naar lager en minder frequent onderhoud. Er zijn geen olie- of filtervervangingen, uitlaatsystemen, distributieriemen of koppelingen. Het gebruikelijke onderhoud beperkt zich vaak tot banden, remmen (die minder slijten door regeneratief remmen), ruitenwissers en koelvloeistof voor de batterij.

De grootste kostenpost bij reparaties is de hoogspanningsbatterij. Hoewel fabrieksgaranties hierop langdurig zijn (vaak 8 jaar of 160.000 km), kan een vervanging daarna aanzienlijk zijn. Andere specifieke componenten, zoals de elektromotor of lader, zijn over het algemeen zeer betrouwbaar maar duur om te repareren bij defect. De totale kosten over de levensduur blijven echter vaak lager, mede door het uitgebleven onderhoud aan een complexe verbrandingsmotor.

Je elektriciteitsrekening wordt het meest beïnvloed door je laadgedrag. Thuis laden is goedkoper dan publiek snelladen, maar de kosten variëren sterk. Laden tijdens daluren (nachttarief) kan de laadkosten met tientallen procenten verlagen vergeleken met het piektarief. Het is essentieel om je energiecontract hierop af te stemmen.

Publiek snelladen is aanzienlijk duurder per kilowattuur en moet gezien worden als een uitzondering voor lange ritten, niet als dagelijkse kost. Regelmatig snelladen kan bovendien, vooral bij oudere modellen, de batterijdegradatie versnellen. Voor de laagste totale kosten en de gezondheid van de accu is een combinatie van thuis laden op het juiste moment en gedoseerd snelladen de optimale strategie.

Veelgestelde vragen:

Ik kan thuis niet laden. Is een elektrische auto dan nog steeds voordeliger?

Zonder thuislaadmogelijkheid wordt de kostenberekening anders. Het grootste voordeel van elektrisch rijden – goedkoop nachttarief – valt dan weg. Openbare laadpalen zijn duurder; de kosten per kWh kunnen oplopen tot €0,70 of meer. Dit halveert het kostenvoordeel per kilometer ten opzichte van benzine. Daarnaast komt er gedrag bij kijken: je moet gericht parkeren bij een paal en de laadtijd plannen. Voor veel mensen is dit geen probleem, maar het vraagt wel om aanpassing. De andere voordelen, zoals geen MRB en lagere onderhoudskosten, blijven bestaan. Als je vooral bij snelladers zou moeten laden, komen de kosten per kilometer dicht bij die van een zuinige benzineauto. Een plug-in hybride kan in zo'n situatie een tussenstap zijn.

Klopt het dat de accu van een elektrische auto na een paar jaar vervangen moet worden en dat dit heel duur is?

Dat is een veelgehoorde zorg, maar de praktijk is geruststellend. Fabrikanten geven een lange garantie op de accu, meestal 8 jaar of 160.000 km met een restcapaciteit van 70-80%. Vervanging binnen deze termijn is dus zeldzaam. Accutechnologie gaat lang mee; veel oudere elektrische auto's rijden nog prima met iets minder actieradius. De kosten voor een nieuwe accu zijn hoog, vaak enkele duizenden euro's, maar de kans dat je die moet betalen is klein. Bovendien ontstaat er een markt voor gereviseerde of gebruikte accu's. Het is verstandig om bij de aanschaf van een gebruikte elektrische auto de accugezondheid te (laten) controleren.

Ik rijd weinig, misschien 8.000 km per jaar. Voor wie is een benzineauto dan nog de logische keuze?

Bij weinig rijden is het kostenvoordeel van elektrisch rijden kleiner, omdat de hogere aanschafprijs zich minder snel terugverdient via de lagere kosten per kilometer. De vaste lasten worden dan belangrijker. Een groot voordeel voor u is de vrijstelling van motorrijtuigenbelasting voor een elektrische auto. Dit bespaart al snel honderden euro's per jaar, ongeacht het aantal kilometers. Aan de andere kant: een kleine, goedkope occasion op benzine heeft een lage aanschafprijs en ook lage MRB. Het onderhoudsvoordeel van elektrisch blijft wel overeind. Voor uw situatie is het de moeite waard om een concrete berekening te maken: zet de totale verwachte kosten over bijvoorbeeld 4 jaar van een specifieke elektrische auto en een specifieke benzineauto naast elkaar. Vaak blijkt dat bij weinig kilometers de goedkopere aanschaf van een benzineauto financieel aantrekkelijker kan zijn.