Welke verlichting is verplicht op een boot?

Het voeren van de juiste verlichting aan boord is een van de meest fundamentele veiligheidsvoorschriften in de scheepvaart. Het is niet slechts een formaliteit, maar een vitale taal die alle vaarweggebruikers, ongeacht hun nationaliteit, begrijpen. In het donker of bij beperkt zicht bepaalt deze lichtvoering in een oogopslag de koers, het type schip en de situatie van een ander vaartuig. Dit voorkomt aanvaringen en zorgt voor een voorspelbare en ordelijke doorstroming op het water.

De specifieke regels zijn vastgelegd in het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) voor de binnenwateren en in de Internationale Bepalingen ter Voorkoming van Aanvaringen op Zee (BVA) voor de kust- en zeevaart. Welke set van regels voor jou van toepassing is, hangt primair af van de vaarweg waarop je je bevindt. Het is de verantwoordelijkheid van de schipper om deze verplichtingen te kennen en correct toe te passen.

De basisindeling van de verlichting berust op drie kernprincipes: zichtbaarheid vanuit alle richtingen, het tonen van de zijden van het schip (bakboord rood, stuurboord groen) en het aangeven van de status (bijvoorbeeld onderweg, voor anker, of niet manoeuvreerbaar). De vereiste combinatie van toplichten, zijlichten en een heklicht varieert sterk tussen een kleine open motorboot, een zeilschip onder motor of zeil, en een groot vrachtschip.

Verplichte navigatielichten per vaarsituatie: varen, voor anker, en sleep

De verplichte navigatielichten zijn niet voor alle situaties hetzelfde. Ze geven andere vaarweggebruikers informatie over uw koers, uw status en uw lengte. Hieronder vindt u de voorschriften voor drie cruciale situaties.

Tijdens het varen 's nachts en bij beperkt zicht: Voor een motorschip korter dan 50 meter zijn de basislichten verplicht: een toplicht (wit) voorop, een boordlicht (rood aan bakboord, groen aan stuurboord) en een heklicht (wit). Een zeilschip onder zeil voert de boordlichten en het heklicht, maar mag in plaats daarvan een driekleurenlantaarn (rood-groen-wit) aan de masttop voeren. Een klein zeilschip mag een all-round wit licht voeren. Een klein motorschip (korter dan 7 meter, snelheid ≤ 13 km/u) mag volstaan met een all-round wit licht.

Bij voor anker liggen: Een schip voor anker moet een all-round wit licht tonen op een zichtbare plaats. Voor schepen langer dan 50 meter zijn twee van zulke witte lichten verplicht, één voorop en één op het achterschip. In ankergebieden buiten de vaarweg mag een klein schip de lichten doven.

Tijdens het slepen: De sleepboot voert, naast de normale lichten voor een motorschip, een tweede toplicht en een geel heklicht. Het sleeptouw krijgt een all-round wit licht indien het langer is dan 200 meter. Het gesleepte schip voert zijn normale boordlichten en heklicht. Wanneer er meer dan één schip in sleep wordt genomen, toont elk gesleept schip deze lichten.

Praktische uitvoering: plaatsing, zichtbaarheid en technische eisen

De correcte plaatsing van de navigatieverlichting is essentieel voor een eenduidige interpretatie door andere vaarweggebruikers. De boordlichten (rood aan bakboord, groen aan stuurboord) moeten over een boog van 112,5 graden zichtbaar zijn, van recht vooruit tot 22,5 graden achterlijker dan dwars. Plaats ze symmetrisch en zo ver mogelijk uit elkaar op het voorschip.

Het toplicht (wit) moet minimaal één meter boven de boordlichten worden geplaatst en over 225 graden schijnen, van recht vooruit tot 22,5 graden achterlijker dan dwars aan beide zijden. Voor kleine boten (< 12m) mag een gecombineerd toplicht (masttoplicht) gebruikt worden. Het heklicht (wit) moet over 135 graden zichtbaar zijn, gecentreerd in de achtersteven.

Zichtbaarheid is een wettelijke eis. Voor boten tot 12 meter gelden minimale zichtafstanden: 2 zeemijl voor het toplicht, 1 zeemijl voor de boordlichten en heklicht. Voor boten tot 20 meter zijn dit respectievelijk 3 en 2 zeemijl. Zorg voor schone, onbeschadigde lenzen en controleer regelmatig of de lampen werken.

De technische uitvoering moet robuust en waterbestendig zijn. Gebruik LED-verlichting voor een lager energieverbruik, langere levensduur en betrouwbaarheid. Alle aansluitingen moeten gecorrigeerd zijn tegen vocht en corrosie. De verlichting moet gevoed worden vanuit de boordaccu en bij voorkeur via een beveiligde zekeringkring.

Bij ankeren moet een ankerlicht (all-round wit) worden gevoerd dat zichtbaar is over 360 graden. Dit licht moet op een hoogte van minimaal één meter boven de romp worden geplaatst, bij voorkeur aan de voorzijde van de boot of in de mast. Het moet de gehele nacht branden.

Veelgestelde vragen:

Ik heb een kleine open motorboot van 5 meter. Welke navigatielichten moet ik 's nachts voeren?

Voor een kleine open motorboot zoals de uwe, die korter is dan 7 meter en een snelheid van minder dan 13 km/u kan halen, zijn de regels als volgt. U bent verplicht een rondom schijnend wit licht te voeren. Dit licht moet zichtbaar zijn vanuit alle richtingen. U mag dit licht plaatsen waar het het beste uitkomt, vaak op een paal of de mast. Het is toegestaan om dit witte licht te combineren met de ankerlantaarn. Als uw boot sneller kan dan 13 km/u, dan gelden andere regels. Dan moet u een gewone boordverlichting voeren: groen aan stuurboord (rechts) en rood aan bakboord (links), en een toplicht aan de voorkant van de boot. Controleer altijd of de lichten goed zichtbaar zijn en niet worden geblokkeerd door uitrusting of passagiers.

Wij ankeren vaak in een baai om te zwemmen. Moeten we dan ook verlichting aan hebben?

Ja, dat is verplicht. Een geankerde boot moet tussen zonsondergang en zonsopgang een ankerlicht tonen. Dit is een wit licht dat rondom zichtbaar is. Voor een boot korter dan 50 meter, zoals die van de meeste recreatievaarders, volstaat één zo'n licht op een geschikte plaats. Het moet hoog genoeg geplaatst zijn zodat het niet wordt belemmerd. Een veelgemaakte fout is om te denken dat ankeren in een afgeschermde baai geen licht vereist. Dat is niet correct. De regel geldt op alle vaarwateren waar andere schepen kunnen varen. Het licht informeert passerende boten over uw aanwezigheid en statische positie, wat ongelukken voorkomt.