Welke technologie wordt gebruikt in de precisielandbouw?

De moderne landbouw staat voor een immense uitdaging: meer voedsel produceren met minder middelen, terwijl de druk op het milieu en de klimaatverandering toenemen. Precisielandbouw is het antwoord op deze uitdaging. Het is een managementbenadering die geavanceerde technologieën inzet om de variabiliteit binnen een perceel te meten, analyseren en beheren. In plaats van een heel veld uniform te behandelen, stelt precisielandbouw de boer in staat om op het juiste moment, op de exacte locatie en met de precieze hoeveelheid in te grijpen.

De kern van dit systeem wordt gevormd door een driehoeksverhouding van cruciale technologieën. Allereerst zijn er sensoren en remote sensing-technieken, zoals drones en satellieten, die continu data verzamelen over de gezondheid van het gewas, de bodemvochtigheid, nutriëntenniveaus en onkruiddruk. Deze gegevens vormen de ogen en oren van de precisieboer.

De verzamelde data is op zichzelf echter waardeloos zonder de tweede pijler: Geografische Informatie Systemen (GIS) en data-analyseplatforms. Hier worden enorme hoeveelheden informatie (big data) gecombineerd en omgezet in actiegerichte inzichten, vaak weergegeven in duidelijke taakkaarten. Deze kaarten vormen de blauwdruk voor de derde technologische pijler: de taakgerichte machines.

Tractoren, zaai- en spuitmachines uitgerust met RTK-GPS kunnen met centimeterprecisie navigeren en, aangestuurd door de taakkaarten, variabel zaaien, bemesten of gewasbeschermingsmiddelen toedienen. Dit sluit de cirkel: van waarneming via analyse naar geautomatiseerde, precieze actie. Het resultaat is een radicale verhoging van efficiëntie, een besparing op inputs en een duurzamere bedrijfsvoering.

Veelgestelde vragen:

Wat zijn de meest gebruikte soorten sensoren op een precisielandbouwbedrijf?

Op moderne bedrijven zie je vooral drie soorten sensoren. Allereerst zijn er bodemsensoren. Deze meten continu vochtigheid, temperatuur en het zoutgehalte in de grond. Ze worden vaak vast in de grond geplaatst. Ten tweede zijn er gewassensoren. Deze zitten op tractoren of drones en gebruiken vaak nabij-infrarood licht om de gezondheid van het gewas te meten. Ze zien of een plant genoeg chlorofyl heeft. De derde soort zijn sensors op machines. Die houden bijvoorbeeld de kracht op een zaaimachine bij, zodat de zaadjes op de perfecte diepte en afstand komen.

Hoe helpen drones de boer bij het besparen op kunstmest?

Drones met speciale camera's maken gedetailleerde kaarten van een veld. Uit deze beelden blijkt precies waar planten minder goed groeien door een tekort aan voedingsstoffen. In plaats van het hele veld een gelijke hoeveelheid kunstmest te geven, kan de boer de strooier zo instellen dat alleen die plekken meer krijgen. Deze plaats-specifieke aanpak heet 'variabele dosering'. Het resultaat is dat er minder kunstmest wordt gebruikt, wat geld bespaart en beter is voor het milieu.

Werkt GPS echt zo nauwkeurig dat een tractor zelf zijn spoor kan vinden?

Ja, dat kan. Voor precisielandbouw wordt RTK-GPS gebruikt. Dit is veel nauwkeuriger dan de GPS in je auto of telefoon. Een basisstation op de kant van het veld corrigeert de signaal van de satellieten. Hierdoor weet de tractor zijn positie tot op ongeveer 2,5 centimeter. De tractor kan daardoor jaar na jaar exact hetzelfde spoor rijden. Dit voorkomt overlap, zodat er geen zaaigoed of mest dubbel wordt gegeven. Het bespaart brandstof en grondstoffen.

Ik hoor over 'taakkaarten'. Wat zijn dat en hoe maak je ze?

Een taakkaart is een digitale instructie voor een landbouwmachine. Het is een bestand dat aan de computer op de tractor wordt doorgegeven. Je maakt zo'n kaart door gegevens van sensoren, drones of satellieten te combineren. Stel, een dronekaart laat zones zien met een zwak gewas. In de software trek je lijnen om die zones en je koppelt er een actie aan, zoals 'geef hier 20% meer mest'. Deze kaart laad je in de computer van de strooiwagen. De machine voert de opdracht dan zelfstandig uit, zone voor zone.

Is al deze technologie niet ontzettend duur voor een gemiddeld bedrijf?

De investering kan aanzienlijk zijn. Veel boeren beginnen daarom met losse onderdelen. Een drone met een eenvoudige camera is bijvoorbeeld al betaalbaar. Ook zijn er diensten waarbij je per jaar voor satellietbeelden betaalt, zonder dure hardware te kopen. Daarnaast delen boeren soms apparatuur via een coöperatie. Veel machines kunnen worden uitgerust met een retrofit-kit, een upgrade voor oudere modellen. De terugverdientijd komt vooral van besparingen op zaaigoed, mest, gewasbescherming en brandstof. De afweging tussen kosten en opbrengsten blijft voor elk bedrijf verschillend.