Welk type accu wordt er in liften gebruikt?

De veiligheid en betrouwbaarheid van een lift zijn van het grootste belang. Wanneer de netstroom uitvalt, mag dit nooit betekenen dat personen bekneld raken in de cabine. Daarom is elke moderne lift voorzien van een noodstroomvoorziening, waar een accu een cruciaal onderdeel van vormt. Deze accu's zorgen niet voor de normale bedrijfsvoering, maar nemen het kritisch over op het moment dat het hoofdvoedingssysteem faalt.

Het specifieke type accu dat in liften domineert is de loodzuur-onderhoudsvrije (VRLA) accu, vaak in de AGM (Absorbed Glass Mat) variant. Deze accu's zijn hermetisch afgesloten en de elektrolyt is vastgehouden in glasmatten, waardoor ze mogen worden geïnstalleerd in de liftmachinekamer zonder gevaar voor lekkage van bijtend zuur. Hun robuuste constructie, betrouwbaarheid bij zowel hoge als lage temperaturen en het vermogen om hoge ontlaadstromen te leveren maken ze bij uitstek geschikt voor deze toepassing.

De primaire taak van deze accubank is tweeledig. Ten eerste voorziet deze de noodverlichting en het bedieningspaneel in de cabine van spanning, om paniek te voorkomen. Ten tweede, en nog essentiëler, levert deze de energie om de liftcabine naar de dichtstbijzijnde verdieping te laten rijden en de deuren veilig te openen – een proces dat noodbediening of terugloop wordt genoemd. Pas nadat deze veiligheidsprocedure is voltooid, schakelt de lift volledig uit.

Noodstroomvoorziening: Accutechnologie voor veilige stilstand

De primaire aandrijving van een lift werkt op wisselstroom (AC) van het net. De noodstroomvoorziening heeft echter een andere, kritieke taak: het veilig tot stilstand brengen of naar een nabije verdieping brengen van de lift bij een netstroomuitval. Hiervoor is gelijkstroom (DC) nodig, wat de keuze voor de accutechnologie bepaalt.

Het dominante type accu in dit domein is de loodzuur-onderhoudsvrije (VRLA) accu, specifiek in de AGM (Absorbent Glass Mat)-variant. Deze accu's zijn perfect aangepast aan de eisen. De elektrolyt is geïmmobiliseerd in glasmatten, waardoor ze volledig onderhoudsvrij, lekvrij en veilig zijn voor installatie in elektrische kasten. Ze kunnen zowel staand als liggend geplaatst worden.

AGM-accu's voor liften zijn ontworpen voor float-toepassingen. Ze worden continu onder spanning gehouden door een lader, waardoor ze direct beschikbaar zijn wanneer de stroom uitvalt. Hun lage zelfontlading en hoge betrouwbaarheid zijn essentieel voor een systeem dat jarenlang op stand-by moet staan.

De noodstroominstallatie voedt de besturingslogica en een DC-motor, vaak de zogenaamde remspoelmotor. Deze motor krijgt stroom om de elektromagnetische rem gecontroleerd te laten vieren, zodat de liftcabine door de tegengewichten naar de dichtstbijzijnde verdieping kan bewegen. Zodra de bestemming is bereikt, wordt de stroom onderbroken en grijpt de rem automatisch weer in.

Nieuwere systemen kunnen gebruikmaken van lithium-ion (Li-ion) accupakketten, vooral bij volledig elektronische regelingen zonder separate DC-motor. De voordelen zijn een kleinere footprint, langere levensduur en snellere oplaad. De hogere initiële kosten en complexere batterijmanagementsystemen (BMS) beperken hun toepassing echter nog vaak tot geavanceerde of energiezuinige installaties.

Ongeacht het type, wordt de accucapaciteit nauwkeurig berekend op basis van het liftvermogen, het aantal mogelijke ritjes naar een nabije verdieping en de vereiste autonomie. Regelmatig onderhoud en periodieke vervanging volgens de voorschriften van de fabrikant zijn cruciaal voor de bedrijfszekerheid van deze vitale veiligheidsvoorziening.

Onderhoud en vervanging: Levensduur en specificaties van liftbatterijen

De levensduur van een liftbatterij wordt primair bepaald door het type accu. Gesloten loodzuur (VRLA) batterijen, de meest voorkomende keuze, hebben een typische levensverwachting van 5 tot 10 jaar onder optimale omstandigheden. Lithium-ijzerfosfaat (LiFePO4) batterijen gaan aanzienlijk langer mee, vaak 15 jaar of meer. Deze theoretische levensduur is sterk afhankelijk van de omgevingsfactoren en het onderhoud.

Kritische specificaties voor vervanging omvatten de spanning (veelal 12V, 24V of 48V DC) en de capaciteit, uitgedrukt in Ampère-uur (Ah). Deze Ah-waarde bepaalt hoe lang de lift noodbediening kan functioneren en moet exact voldoen aan de fabrikantspecificaties. De laadstroom en de temperatuursrange, meestal tussen +5°C en +25°C voor optimale prestaties, zijn eveneens essentieel.

Onderhoud is bij VRLA-batterijen beperkt maar cruciaal. Een driemaandelijks visueel inspectie op corrosie, lekkage of een opgeblazen behuizing is noodzakelijk. De spanning van elke individuele cel of het complete blok moet regelmatig gecontroleerd worden om vroegtijdige uitval te detecteren. LiFePO4-batterijen vereisen aanzienlijk minder onderhoud dankzij hun geïntegreerd Battery Management System (BMS), dat de gezondheid bewaakt.

Vervanging moet altijd preventief plaatsvinden, niet reactief na een storing. Een duidelijke afname van de autonomie tijdens testen van de noodvoeding is een belangrijk signaal. Vervang altijd het complete batterijpakket, nooit individuele cellen in een oud pakket, om prestatieverschillen te voorkomen. De installatie en het eerste gebruik moeten strikt volgens de voorschriften verlopen, inclusief een initiële volledige lading, om de nieuwe levensduur te garanderen.

Veelgestelde vragen:

Ik zie vaak dat er in liften een waarschuwing staat voor "loodzuur accu's". Waarom worden die nog gebruikt als er modernere opties zijn?

Loodzuuraccu's, en dan met name de onderhoudsvrije VRLA-types (Valve Regulated Lead Acid), worden nog steeds veel toegepast in liften als bufferaccu voor de noodstroomvoorziening. De belangrijkste redenen zijn hun betrouwbaarheid en lage kosten. Deze accu's hebben een eenvoudige technologie die decennialang is bewezen. Ze zijn bestand tegen de temperatuurschommelingen die vaak voorkomen in liftkokers. Ook kunnen ze goed overweg met de zogenaamde 'drijvende lading', waarbij de accu constant op een lader staat om op volle capaciteit te blijven. Hoewel ze zwaarder en minder compact zijn dan lithium-varianten, voldoen ze perfect aan de normen voor veiligheid en beschikbaarheid bij stroomuitval. Het onderhoud is minimaal, wat de totale kosten laag houdt.

Ons flatgebouw overweegt een renovatie van het liftsysteem. Zijn lithium-ion accu's een goede keuze voor de noodstroom?

Lithium-ion accu's winnen aan populariteit in nieuwe liftinstallaties. Hun grootste voordelen zijn het lichte gewicht en de compacte afmetingen. Dit maakt installatie eenvoudiger, vooral in bestaande schachten waar ruimte beperkt is. Daarnaast hebben ze een langere levensduur en een betere energie-dichtheid dan traditionele loodzuuraccu's. Er zijn wel belangrijke aandachtspunten. De aanschafprijs is hoger. De elektronica voor batterijbeheer (BMS) is complexer en moet perfect afgestemd zijn op het liftbesturingssysteem. Ook moeten de veiligheidsprotocollen, bijvoorbeeld rond brandpreventie, nauwgezet worden nageleefd. Voor een moderne, energiezuinige lift in een gerenoveerd gebouw kan lithium-ion een toekomstbestendige investering zijn, maar de totale kosten en specificaties moeten zorgvuldig worden vergeleken.

Hoe lang moet de accu in een lift meegaan bij een stroomstoring?

De accu moet voldoen aan strenge wettelijke eisen. Volgens de Europese norm NEN-EN 81-20/50 moet de noodstroomvoorziening ervoor zorgen dat alle passagiers veilig kunnen uitstappen. Concreet moet de accu voldoende capaciteit hebben om de lift naar de dichtstbijzijnde verdieping te brengen, de deuren te openen en vervolgens de deuren weer te sluiten. Daarnaast moet de verlichting en de alarminstallatie in de cabine minimaal één uur blijven functioneren. De exacte tijd hangt af van het type lift en het aantal mogelijke noodritten. Fabrikanten dimensioneren de accupakketten specifiek voor elk liftsysteem om aan deze norm te voldoen. Een goed onderhouden accu behoudt deze capaciteit gedurende zijn hele levensduur, die bij loodzuur ongeveer 5 jaar is en bij lithium-ion ongeveer 10 jaar kan bedragen.