Wat valt onder kruidenrijk grasland?

In het Nederlandse landschap is de term kruidenrijk grasland een begrip dat steeds vaker opduikt, maar wat houdt het nu precies in? In essentie gaat het om een grasland waar niet alleen grassen domineren, maar waar een rijke verscheidenheid aan kruidachtige planten een substantieel aandeel heeft. Dit in tegenstelling tot intensief bemeste productieweiden, die vaak monotoon groen zijn.

De kern van een kruidenrijk grasland wordt gevormd door de aanwezigheid van inheemse bloemplanten zoals margriet, rolklaver, pinksterbloem, veldzuring en duizendblad. Deze soorten zijn niet zomaar aanwezig; ze zijn indicatief voor specifieke groeiomstandigheden. Een kruidenrijk grasland is vaak het resultaat van een laagwaardige bemesting en een gerichter maaibeheer, waardoor deze planten kunnen concurreren met snelgroeiende grassen.

Het begrip omvat echter meer dan alleen een botanische lijst. Het is een functioneel ecosysteem. De diversiteit aan planten trekt op zijn beurt insecten, vlinders en bijen aan, en biedt voedsel en schuilgelegenheid voor kleine zoogdieren en vogels. Daarmee is een kruidenrijk grasland een cruciale schakel in de biodiversiteit van het agrarisch gebied.

Onder kruidenrijk grasland vallen verschillende typen, zoals bloemrijk hooiland op vochtige grond of kruidenrijke weide op drogere bodems. Gemeenschappelijk is dat ze allemaal een evenwichtige samenstelling vertonen, waarbij de kruiden niet slechts marginaal aanwezig zijn, maar een wezenlijk en structureel onderdeel uitmaken van de vegetatie.

Veelgestelde vragen:

Wat is het minimale aantal kruidensoorten dat nodig is om van een kruidenrijk grasland te spreken?

Er is geen strikte, wettelijke minimumaantal. Wel hanteren beheerders en ecologen vaak een praktische richtlijn. Een perceel wordt over het algemeen als kruidenrijk beschouwd wanneer er naast grassen minimaal vijf tot zeven verschillende bloeiende kruidensoorten per vierkante meter aanwezig zijn. De soorten moeten goed vertegenwoordigd zijn en niet slechts een enkel exemplaar. Het gaat om de aanwezigheid van karakteristieke soorten zoals rolklaver, margriet, duizendblad, rode klaver of biggenkruid. De variatie is belangrijker dan een absoluut getal.

Mag je kruidenrijk grasland maaien en wat gebeurt er dan met het hooi?

Ja, maaien is nodig om te voorkomen dat grassen gaan overheersen en struiken en bomen zich vestigen. Het tijdstip is hierbij van groot belang. Vaak wordt er pas na 15 juni gemaaid, zodat de kruiden kunnen bloeien en zaad kunnen zetten. Een tweede maaibeurt kan later in het seizoen. Het maaisel moet altijd worden afgevoerd. Als het blijft liggen, verteert het en komen er te veel voedingsstoffen in de bodem, wat weer ten goede komt aan de snelgroeiende grassen. Het afgevoerde, kruidenrijke hooi is zeer geschikt als veevoer.

Ik heb een schraal gazon met wat paardenbloemen en klaver. Is dit al een kruidenrijk grasland?

Paardenbloem en witte klaver zijn algemene soorten die vaak in gazons en intensief bemeste weides voorkomen. Hun aanwezigheid duidt vooral op een stikstofrijke bodem. Een echt kruidenrijk grasland ontwikkelt zich juist op schrale, niet-bemeste grond en heeft een grotere verscheidenheid aan bloemen. Denk aan soorten als gewone brunel, beemdkroon, fluitenkruid of veldzuring. Als uw gazon verder vooral uit straatgras en raaigras bestaat, is het ecologisch gezien nog geen kruidenrijk grasland. Door te stoppen met bemesten en het maaibeheer aan te passen (later en minder vaak maaien, maaisel afvoeren), kan het zich wel in die richting ontwikkelen.