Wat is het natuurnetwerk Brabant?

De provincie Noord-Brabant werkt aan een robuust en samenhangend netwerk van natuurgebieden: het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Dit netwerk vormt de ruggengraat van de Brabantse biodiversiteit. Het centrale doel is om bestaande natuurgebieden niet alleen te behouden, maar ook te vergroten en onderling beter te verbinden. Op die manier ontstaat er een levensvatbaar ecologisch systeem waar planten en dieren kunnen gedijen, zich voortplanten en zich verplaatsen.

Vroeger stonden deze gebieden bekend als de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het Natuurnetwerk Brabant is hier de directe opvolger van. Het netwerk omvat uiteenlopende landschappen, zoals uitgestrekte bosgebieden, waardevolle heidevelden, vochtige beekdalen en cultuurhistorisch belangrijke landgoederen. Deze diversiteit aan leefomgevingen is essentieel voor het voortbestaan van vele soorten flora en fauna die kenmerkend zijn voor Brabant.

De aanleg en het beheer van dit netwerk is een langetermijninvestering in de kwaliteit van onze leefomgeving. Een gezond Natuurnetwerk levert niet alleen een thuis aan dieren en planten, maar draagt ook bij aan schoon grondwater, een gezonde bodem, natuurlijke klimaatbuffering en aantrekkelijke recreatiemogelijkheden. Het is dus een cruciaal instrument om de achteruitgang van de natuur te keren en de natuurlijke veerkracht van Brabant te versterken voor toekomstige generaties.

Welke gebieden maken deel uit van het netwerk en waar liggen ze?

Het Natuurnetwerk Brabant bestaat uit een samenhangende keten van bestaande en nieuwe natuurgebieden verspreid over de hele provincie. De kern wordt gevormd door grote, robuuste natuurgebieden, die als ankerpunten fungeren. Dit zijn onder meer de Nationale Parken Loonse en Drunense Duinen, De Biesbosch en De Groote Peel.

In het noorden van Brabant liggen belangrijke gebieden zoals de Maashorst, de Kampina en de Strabrechtse Heide. Midden-Brabant wordt gekenmerkt door de uitgestrekte bossen bij Oisterwijk en de Landgoederenzone ten oosten van Tilburg. In het zuidwesten domineren de Brabantse Wal en de grensparken Kalmthoutse Heide en De Zoom het beeld.

Het zuidoosten van de provincie is rijk aan hoogveenrestanten, heide en productiebossen, met als belangrijke schakels De Kempen, het Dommeldal en de omgeving van Valkenswaard. Een essentiële rol is weggelegd voor de grote rivieren en beekdalen, zoals die van de Dommel, Aa, Mark en Donge. Deze functioneren als ecologische verbindingszones die de verschillende natuurgebieden fysiek met elkaar verknopen.

Naast deze bekende parels omvat het netwerk ook vele kleinere landschapselementen, zoals oude houtwallen, poelen en bolle akkers. Deze zijn van onschatbare waarde voor de regionale biodiversiteit en zorgen voor de fijnmazige verbinding in het landelijk gebied.

Hoe beïnvloedt het natuurnetwerk grondbezitters en vergunningen?

Het Natuurnetwerk Brabant (NNB) heeft een directe en vergaande impact op grondbezitters binnen de aangewezen gebieden. De kern van deze invloed ligt in de bestemmingsplanwijziging van de grond naar 'natuur'. Deze juridische status brengt striktere regels met zich mee voor het gebruik en beheer van de percelen.

Voor grondbezitters betekent dit dat activiteiten die de natuurdoelen kunnen schaden, worden beperkt of verboden. Denk aan het veranderen van de waterstand, het omzetten van grond naar intensieve landbouw, of het bouwen van constructies. Voor veel handelingen is een omgevingsvergunning van de gemeente vereist. De vergunningverlener toetst deze aanvragen streng aan de natuurdoelstellingen van het NNB.

Een cruciaal instrument hierbij is de verplichte 'toets' aan de Wet natuurbescherming. Activiteiten die significante negatieve effecten kunnen hebben op beschermde soorten of habitats binnen het netwerk, krijgen simpelweg geen vergunning. Dit kan zelfs gelden voor activiteiten buiten het netwerk zelf, als deze het gebied wel beïnvloeden.

Positief beïnvloedt het NNB grondbezitters via subsidie- en beheervergoedingen. Eigenaren kunnen vrijwillig meewerken aan natuurontwikkeling via beheerovereenkomsten met de provincie. Zij ontvangen dan een vergoeding voor het natuurvriendelijk beheren van hun grond, zoals laat maaien of het creëren van poelen. Dit biedt een nieuw verdienmodel.

Daarnaast speelt het programma 'Brabants Bodem' een rol. Dit biedt grondruil aan: landbouwgrond binnen het NNB kan worden geruild tegen grond buiten het netwerk. Zo kan een agrariër zijn bedrijf voortzetten op een locatie met minder restricties, terwijl de natuurgebieden aaneengesloten raken.

Concluderend transformeert het Natuurnetwerk Brabant de rechten en plichten van grondbezitters. Het beperkt traditioneel gebruik en stelt hoge eisen aan vergunningverlening, maar opent ook nieuwe mogelijkheden voor vergoeding en grondruil binnen het provinciaal beleid.

Veelgestelde vragen:

Wat is het Natuurnetwerk Brabant precies?

Het Natuurnetwerk Brabant is een samenhangend netwerk van bestaande en nieuwe natuurgebieden in de provincie Noord-Brabant. Het vervangt de oude naam 'Ecologische Hoofdstructuur'. Het centrale idee is dat natuurgebieden niet geïsoleerd moeten liggen, maar met elkaar verbonden zijn via ecologische zones, zoals corridors en stapstenen. Deze verbindingen maken het voor dieren en planten mogelijk om zich te verplaatsen tussen leefgebieden. Dat is nodig voor een gezonde populatie, bijvoorbeeld voor genetische uitwisseling. Het netwerk omvat bos, heide, vennen, beekdalen en agrarisch gebied met natuurwaarde. De provincie werkt aan de realisatie ervan samen met terreinbeheerders, waterschappen en particulieren.

Hoe wordt zo'n natuurnetwerk gemaakt? Komt er dan alleen maar nieuwe natuur bij?

Niet alleen. De vorming van het Natuurnetwerk Brabant gebeurt op twee manieren. Ten eerste door bestaande natuurgebieden te versterken en beter te beheren. Ten tweede door nieuwe natuur te ontwikkelen, vaak op gronden die door de provincie zijn aangekocht. Een heel belangrijk onderdeel is het creëren van verbindingen tussen die gebieden. Dat kunnen bijvoorbeeld ecoducten over snelwegen zijn, maar ook smallere landschapselementen zoals houtwallen, bloemrijke akkerranden of herstelde beeklopen. Soms wordt landbouwgrond omgezet in natuur, soms worden barrières verwijderd. Het doel is een robuust netwerk waar soorten kunnen overleven en migreren, ook met het oog op klimaatverandering.

Welk voordeel heb ik daar als Brabander van? Is het niet alleen goed voor dieren?

Het voordeel voor inwoners is direct en groot. Een goed functionerend natuurnetwerk zorgt voor een aantrekkelijker en gezonder leefomgeving. Mensen kunnen er recreëren: wandelen, fietsen en genieten van de natuur dichtbij huis. Het netwerk draagt bij aan schoon grond- en oppervlaktewater, omdat natuurlijke gebieden water zuiveren en vasthouden. Het helpt ook bij het verminderen van de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en wateroverlast. Bovendien is een groene provincie goed voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Dus ja, het is uitstekend voor dieren en planten, maar de mens is daar een directe belanghebbende bij.