Waarom koopt niemand groene waterstof?

Groene waterstof, geproduceerd met hernieuwbare energie, wordt al jaren aangekondigd als de heilige graal van de energietransitie. Het belooft een schone brandstof voor de industrie, een duurzame energiedrager voor zwaar transport en de oplossing voor het seizoensoverschrijdend opslaan van energie. Toch blijft de daadwerkelijke vraag naar het spul schrikbarend achter bij de hooggespannen verwachtingen en ambitieuze productieplannen.

De kern van het probleem is een harde economische realiteit: groene waterstof is op dit moment simpelweg veel te duur. De productie via elektrolyse vergt enorme hoeveelheden dure groene stroom, de installaties zelf zijn kostbaar en het hele proces kent nog aanzienlijke energieverliezen. Dit plaatst groene waterstof in een onmogelijke concurrentieslag met de gevestigde, vervuilende 'grijze' waterstof uit aardgas, waarvan de CO₂-kosten niet of nauwelijks in de prijs zijn verdisconteerd.

Daarbovenop komt een fundamenteel kip-en-eiprobleem. Investeerders in grootschalige productiefaciliteiten aarzelen omdat er nog geen solide afzetmarkt is. Potentiële afnemers in de industrie of transportsector wachten op betrouwbare, grootschalige levering tegen een concurrerende prijs voordat zij hun processen en infrastructuur kostbaar ombouwen. Deze impasse wordt versterkt door het ontbreken van een wereldwijd dekkend netwerk voor transport en distributie, wat de logistiek complex en duur maakt.

De trage ontwikkeling van een echte markt wordt ten slotte belemmerd door onduidelijkheid. De definitie van wat precies 'groene' waterstof is, verschilt per regio, en heldere, langetermijnbeleid van overheden ontbreekt vaak. Zonder strikte CO₂-prijzen of scherpe verplichtingen voor het gebruik van hernieuwbare brandstoffen blijft de businesscase wankel. Het gevolg is een paradox: iedereen praat over de cruciale rol van groene waterstof, maar bijna niemand is bereid hem tegen de huidige voorwaarden te kopen.

Veelgestelde vragen:

Is groene waterstof echt zo "groen" als de naam doet vermoeden, of zit er een addertje onder het gras?

Die vraag is heel terecht. De term "groen" slaat specifiek op de manier waarop de waterstof wordt gemaakt. Groene waterstof wordt geproduceerd door elektrolyse van water, waarbij de benodigde elektriciteit uitsluitend uit hernieuwbare bronnen zoals wind of zon komt. In dat proces komen geen broeikasgassen vrij. Het addertje, of beter gezegd de grote uitdaging, zit in de achterliggende voorwaarden. Als de elektrolysefabriek draait op stroom uit het reguliere net, waar soms ook gas- of kolencentrales aan bijdragen, verliest het zijn groene karakter. De beschikbaarheid van voldoende én uitsluitend groene stroom is dus de kritieke factor. Daarnaast kost de productie veel zoet water, wat in sommige regio's een probleem kan zijn. De waterstof zelf is schoon bij gebruik, maar de totale milieuwinst hangt af van een volledig schone productieketen.

Ik hoor altijd over de hoge kosten, maar wat maakt groene waterstof nou precies zo duur vergeleken met grijze waterstof?

De prijsverschillen komen uit verschillende hoeken. Ten eerste de investering: elektrolyse-installaties die water splitsen met groene stroom zijn complex en vergen veel dure materialen, zoals platinum en iridium voor de katalysatoren. Deze fabrieken zijn nu nog kleinschalig. Ten tweede de operationele kosten: de grootste kostenpost is de prijs van de groene stroom zelf. Wind- en zonnestroom zijn weliswaar goedkoper geworden, maar voor elektrolyse heb je enorme hoeveelheden nodig. Grijze waterstof daarentegen wordt gemaakt uit aardgas via een proces genaamd stoomreforming. Die technologie is al decennia oud, op enorme schaal uitgerold, en aardgas was lange tijd relatief goedkoop. De productie-installaties zijn volledig afgeschreven en het proces is minder complex. Zolang de CO2-uitstoot bij de productie van grijze waterstof niet wordt belast of verboden, blijft deze variant aanzienlijk goedkoper. De kostendaling voor groen moet komen van schaalvergroting, technologische vooruitgang en een overvloed aan goedkope groene stroom.