Is een certificaat Veilig werken langs de weg verplicht?

Werken in of nabij het verkeer brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Of het nu gaat om onderhoud aan groen, het plaatsen van straatmeubilair, of utiliteitswerkzaamheden: de aanwezigheid van passerend verkeer vormt een constante bedreiging voor de veiligheid van werknemers. Om deze risico's te beheersen, zijn er in Nederland strikte regels en normen opgesteld.

De kern van deze regelgeving is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Deze wet verplicht elke werkgever om een veilige werkomgeving te garanderen. Concreet betekent dit dat werknemers die worden blootgesteld aan verkeersrisico's, voldoende instructie en opleiding moeten hebben gehad. Hier komt het certificaat 'Veilig werken langs de weg' (VWLR) in beeld.

Het bezit van een officieel VWLR-certificaat is niet altijd in elke situatie een expliciete wettelijke verplichting. De wet schrijft de opleiding zelf niet letterlijk voor, maar wel het resultaat: een gekwalificeerde en veilig werkende persoon. In de praktijk is het VWLR-certificaat het algemeen geaccepteerde en vaak enige geldige bewijs dat aan deze wettelijke zorgplicht voldoet. Opdrachtgevers, zoals wegbeheerders en gemeenten, eisen dit certificaat dan ook vrijwel altijd contractueel.

Kortom, de verplichting ontstaat uit een combinatie van de algemene zorgplicht uit de Arbowet en de specifieke eisen die opdrachtgevers en brancherichtlijnen stellen. Zonder een geldig VWLR-certificaat mag u in de regel niet aan de slag op of nabij de openbare weg, en stelt zowel uw werkgever als uzelf bloot aan grote risico's en aansprakelijkheid.

Wettelijke verplichting voor werkgevers en opdrachtgevers

De Arbowet vormt de juridische basis en legt een zorgplicht op aan zowel werkgevers als opdrachtgevers. Zij moeten ervoor zorgen dat werkzaamheden langs de weg veilig worden uitgevoerd om risico's voor werknemers en alle weggebruikers te voorkomen.

Voor werkgevers betekent dit dat zij moeten garanderen dat hun personeel voldoende onderricht, voorlichting en toezicht krijgt. Het laten volgen van een erkende opleiding en het behalen van het certificaat 'Veilig werken langs de weg' (VWLV) is de primaire manier om aan deze verplichting te voldoen. Zonder dit certificaat mogen werknemers wettelijk gezien niet op of aan de weg werken.

Opdrachtgevers (bijvoorbeeld een gemeente, een nutsbedrijf of een aannemer) dragen eveneens verantwoordelijkheid volgens de Arbowet. Zij moeten in aanbestedingen en opdrachten eisen dat aannemers met gecertificeerd personeel werken. De opdrachtgever moet controleren of de uitvoerende partij aan deze veiligheidseisen voldoet.

De specifieke richtlijnen voor de inrichting van werkplekken op de weg staan in de publicatie 'Richtlijn veilige inrichting van wegafzettingen' (CROW 96a). Het VWLV-certificaat toont aan dat een werknemer deze richtlijn kent en kan toepassen. Het naleven van CROW 96a is een vereiste vanuit de arbeidsinspectie en is vaak opgenomen in contractuele bepalingen.

Het niet voldoen aan deze verplichtingen kan leiden tot ernstige consequenties. Bij een ongeval of overtreding kan de Inspectie SZW boetes opleggen en werkzaamheden stilleggen. Daarnaast kunnen er aansprakelijkheidskwesties ontstaan, zowel civielrechtelijk als strafrechtelijk.

Wie moet het certificaat halen en hoe blijft het geldig?

Het certificaat Veilig Werken langs de Weg (VWLV) is verplicht voor iedereen die werkzaamheden uitvoert op of nabij de rijbaan van openbare wegen. Dit geldt zowel voor uitvoerend personeel als toezichthouders en leidinggevenden die actief aanwezig zijn in het werkgebied. Concreet moet u denken aan medewerkers in de grond-, water- en wegenbouw, onderhoudsmonteurs, straatmakers, groenbeheerders, kabel- en leidingwerkers en verkeersregelaars.

Ook opdrachtgevers en uitvoerende bedrijven hebben een verantwoordelijkheid: zij moeten ervoor zorgen dat hun personeel in het bezit is van een geldig certificaat. Het is een voorwaarde om aan bepaalde aanbestedingen mee te kunnen doen en voldoet aan de zorgplicht uit de Arbowet.

Het VWLV-certificaat is niet onbeperkt geldig. De geldigheid is vastgesteld op vijf jaar. Om de geldigheid te verlengen, moet u voor de vervaldatum een herhalingscursus volgen. Deze cursus is korter dan de basisopleiding en focust op opfrissing van de kennis, nieuwe ontwikkelingen en incidentevaluaties.

Het is de verantwoordelijkheid van de gecertificeerde zelf om tijdig de herhalingscursus te volgen. Wacht niet tot het laatste moment, want bij verlopen van het certificaat mag u de betreffende werkzaamheden niet meer uitvoeren en moet u mogelijk de volledige basisopleiding opnieuw volgen. Uw werkgever en de opdrachtgever controleren regelmatig op de geldigheid van de certificaten.

Veelgestelde vragen:

Ik werk af en toe op een parkeerplaats om reclameborden te plaatsen. Is het VVL-certificaat voor mij verplicht?

Dat hangt af van de specifieke situatie. Het certificaat Veilig Werken Langs de Weg (VVL) is verplicht voor werkzaamheden aan de rijbaan van openbare wegen, waar verkeer rijdt. Een parkeerplaats wordt vaak niet als een openbare rijbaan gezien. Echter, als de parkeerplaats direct grenst aan een openbare weg en er is gemengd verkeer van auto's en voetgangers, kunnen de veiligheidsprincipes uit het VVL wel degelijk van toepassing zijn. Uw werkgever moet de risico's beoordelen. Hoewel het certificaat in dit geval niet altijd wettelijk verplicht is, kan de opdrachtgever of uw eigen bedrijfsveiligheidsbeleid het toch vragen. Het is verstandig dit met uw leidinggevende te bespreken.

Wat zijn de concrete gevolgen als ik zonder verplicht VVL-certificaat toch aan het werk ga langs de weg?

De gevolgen kunnen ernstig zijn. Allereerst overtreedt uw werkgever de Arbowet, wat kan leiden tot hoge boetes van de Inspectie SZW. Bij een ongeval wordt de situatie direct veel erger. U kunt persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor onveilig handelen. De verzekering van uw werkgever kan de dekking weigeren voor schade of letsel, omdat er niet volgens de voorschriften is gewerkt. Dit kan leiden tot enorme financiële claims. Daarnaast loopt uw werkgever het risico dat opdrachten worden ingetrokken of dat hij wordt uitgesloten van aanbestedingen. Kortom, het risico is niet alleen juridisch en financieel groot, maar ook menselijk gezien onverantwoord.

Mijn certificaat is verlopen. Mag ik nog wel uitvoerend werk doen of alleen onder toezicht?

Nee, met een verlopen certificaat mag u geen uitvoerend werk meer verrichten langs de weg. Het certificaat is een bewijs van actuele bekwaamheid. Een verlopen certificaat betekent dat die bekwaamheid niet meer geldig is verklaard. U mag dan niet meer deelnemen aan werkzaamheden waar het certificaat voor vereist is, ook niet onder toezicht. U moet een herhalingscursus volgen en slagen voordat u weer wettelijk bevoegd bent. Tot die tijd kan uw werkgever u alleen voor andere taken inzetten. Ga door met werken, dan neemt uw werkgever en u zelf een groot risico, vergelijkbaar met werken zonder enig certificaat.

Is er een verschil in verplichting tussen een VVL Basis en een VVL Uitvoerend?

Ja, dat verschil is er. Het VVL Basis-certificaat is bedoeld voor personen die werkzaamheden uitvoeren binnen de afgezette werkplek, zoals grondwerkers of lassers. Het VVL Uitvoerend-certificaat is nodig voor medewerkers die de afzettingen zelf plaatsen, verwijderen of beheren, en dus actief het verkeer regelen. De wettelijke verplichting voor welk certificaat nodig is, wordt bepaald door de functie en de taken. Als u alleen binnen de afgezette ruimte werkt, volstaat vaak Basis. Moet u de verkeersmaatregelen treffen, dan is Uitvoerend verplicht. Uw werkgever is verantwoordelijk voor het bepalen welk certificaat voor uw functie nodig is.

Ons bedrijf krijgt een eenmalige opdracht om langs een provinciale weg te werken. Moeten we nu allemaal snel een cursus doen?

Voor een eenmalige opdracht blijft de regelgeving gewoon van kracht. Als de werkzaamheden aan de rijbaan plaatsvinden, is het certificaat verplicht. Er is geen uitzondering voor kortdurend of eenmalig werk. Uw bedrijf kan ervoor kiezen om gecertificeerde medewerkers in te huren voor deze klus, maar dat moet dan wel in de offerte en planning worden opgenomen. Als uw vaste medewerkers het werk gaan doen, moeten zij inderdaad vooraf het juiste certificaat behalen. Het is niet toegestaan om zonder certificaat te starten in de hoop dat het goed gaat. De kosten en tijd voor de cursus horen bij het uitvoeren van dit type opdrachten en moeten worden meegenomen in de calculatie.