Hoe heette het vmbo vroeger?

Het antwoord op deze vraag is niet eenvoudig één enkele naam, maar eerder een stukje geschiedenis van het Nederlands onderwijs. Het vmbo (voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs) zoals we dat nu kennen, bestaat sinds 1999. Het is het resultaat van een grote hervorming die verschillende oudere schooltypes samenbracht onder één noemer. Om te begrijpen wat het vmbo verving, moeten we terug naar de situatie in de tweede helft van de twintigste eeuw.

Vóór 1999 bestond er een duidelijke scheiding tussen het algemeen vormend onderwijs en het beroepsonderwijs. De belangrijkste voorlopers van het vmbo waren het vbo (voorbereidend beroepsonderwijs) en het mavo (middelbaar algemeen voortgezet onderwijs). Het vbo was sterk praktijkgericht en leidde direct op naar het mbo, terwijl de mavo een meer theoretische opleiding was die soms toegang gaf tot de havo. Daarnaast gingen ook de praktijkscholen, een onderdeel van het lbo (lager beroepsonderwijs), in het vmbo op.

De naamsverandering van vbo/mavo naar vmbo was dus meer dan alleen een nieuwe term. Het markeerde een fundamentele visieverandering: het streven naar een brede, gedifferentieerde basisvorming in de onderbouw en het doorbreken van de strikte scheiding tussen 'theorie' en 'praktijk'. De verschillende leerwegen binnen het huidige vmbo – van de theoretische tot de basisberoepsgerichte leerweg – weerspiegelen nog steeds de erfenis van deze voorlopers.

Veelgestelde vragen:

Wat was de officiële naam van het vmbo voordat het vmbo werd ingevoerd?

Voor de invoering van het vmbo in 1999 bestond het onderwijs dat nu onder deze noemer valt uit verschillende aparte schooltypen. De belangrijkste waren het VBO (Voorbereidend Beroepsonderwijs) en het MAVO (Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs). Het VBO was meer praktisch gericht, terwijl de MAVO een theoretischer programma aanbood. Daarnaast konden sommige leerlingen ook terecht in het IVBO (Individueel Voorbereidend Beroepsonderwijs), bedoeld voor leerlingen die extra begeleiding nodig hadden. Met de onderwijshervorming van 1999 zijn deze opleidingen samengevoegd tot één structuur: het Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs (vmbo).

Ik zat eind jaren '90 op de MAVO. Volgde ik toen eigenlijk al vmbo?

Nee, dat is een veelgemaakte denkfout. Als je in de jaren negentig op de MAVO zat, volgde je nog het oude systeem. De MAVO was een zelfstandige opleiding met een eigen diploma. De grote verandering kwam in het schooljaar 1999-2000. Toen werden de MAVO en het VBO officieel opgeheven en samengevoegd tot het nieuwe vmbo. Leerlingen die na die datum instroomden, kwamen in de nieuwe vmbo-structuur terecht. Jouw MAVO-diploma is dus een historisch document uit het tijdperk vóór de invoering van het vmbo. Het nieuwe vmbo behield overigens wel de theoretische leerweg, die in niveau gelijk wordt gesteld aan de oude MAVO.

Waarom zijn al die oude namen zoals VBO en MAVO eigenlijk verdwenen? Was het oude systeem niet beter?

De samenvoeging tot het vmbo was het gevolg van een breed gevoelde noodzaak om het beroepsgerichte onderwijs te moderniseren. In het oude systeem was er een strikte scheiding tussen het theoretische (MAVO) en het praktische (VBO), wat leerlingen soms te vroeg in een bepaalde richting dwong. Het vmbo moest een flexibeler systeem worden, waarin verschillende niveaus en leerwegen (van theoretisch tot praktisch) beter met elkaar verbonden waren. Het doel was om doorstroommogelijkheden te verbeteren en het imago van het beroepsonderwijs te versterken. Of het "beter" is, blijft een discussiepunt. Voorstanders wijzen op de betere aansluiting op het mbo. Critici vinden soms dat de theoretische opleiding (de oude MAVO) aan status heeft ingeboet binnen het bredere vmbo. De verandering was vooral een reactie op veranderende maatschappelijke en onderwijskundige inzichten.