5. Afschrijven naar restwaarde nul

Bij deze eenvoudige benadering schrijft u het volledige aanschafbedrag in één keer af in het jaar van aankoop. Dit is alleen toegestaan voor activa met een lage waarde (beneden de fiscale drempel, bijvoorbeeld € 450). Het vereenvoudigt de administratie aanzienlijk voor kleine aankopen zoals een bureaustoel of gereedschap.

Uw uiteindelijke keuze hangt af van het type actief, het gebruiksprofiel, de fiscale regelgeving en de gewenste weergave van uw winst. Raadpleeg bij twijfel altijd een fiscalist of accountant.

Een praktisch rekenvoorbeeld voor lineaire en degressieve afschrijving

Stel, een onderneming koopt een machine voor productiedoeleinden. De aanschafprijs bedraagt € 20.000. De restwaarde aan het einde van de economische levensduur wordt geschat op € 2.000. De gebruiksduur is vastgesteld op 5 jaar.

Voor de lineaire methode deelt men de af te schrijven waarde door de levensduur. De af te schrijven waarde is € 20.000 - € 2.000 = € 18.000. De jaarlijkse afschrijving is dan € 18.000 / 5 jaar = € 3.600 per jaar. Elk jaar wordt ditzelfde bedrag als kosten geboekt. Na vijf jaar staat de machine op de balans voor de restwaarde van € 2.000.

Voor de degressieve methode, bijvoorbeeld met een percentage van 40%, berekent men steeds over de boekwaarde aan het begin van het jaar. De restwaarde wordt hier eerst buiten beschouwing gelaten.

In jaar 1 is de afschrijving 40% van € 20.000 = € 8.000. De boekwaarde aan het einde van jaar 1 wordt € 20.000 - € 8.000 = € 12.000.

In jaar 2 is de afschrijving 40% van de nieuwe boekwaarde: 40% van € 12.000 = € 4.800. De boekwaarde daalt naar € 12.000 - € 4.800 = € 7.200.

In jaar 3 bedraagt de afschrijving 40% van € 7.200 = € 2.880. De boekwaarde wordt nu € 7.200 - € 2.880 = € 4.320.

Vanaf dit punt kan men vaak overschakelen naar de lineaire methode om de restwaarde te benaderen. Stel dat men in jaar 4 en 5 lineair verder gaat over de resterende twee jaar. De boekwaarde is € 4.320 en de gewenste restwaarde is € 2.000. De nog af te schrijven bedrag is € 2.320. Dit wordt gelijkmatig verdeeld: € 2.320 / 2 jaar = € 1.160 per jaar.

Het verschil is duidelijk: bij degressief zijn de kosten in de beginjaren hoger, wat de belastbare winst sneller verlaagt. De lineaire methode geeft een constant kostenpatroon. De keuze hangt af van het bedrijfsmiddel en fiscale regelgeving.

Veelgestelde vragen:

Ik wil een nieuwe laptop kopen voor mijn eenmanszaak. Hoe bereken ik de jaarlijkse afschrijving en wat moet ik administratief doen?

U koopt een laptop van €1200 exclusief btw voor uw onderneming. De belastingdienst hanteert voor laptops een vaste afschrijvingstermijn van 5 jaar. U gebruikt de lineaire methode. De jaarlijkse afschrijving is dan €1200 / 5 jaar = €240. Dit bedrag schrijft u elk jaar af van de waarde in uw administratie. Aan het eind van jaar 1 staat de laptop nog voor €960 in uw boeken, aan het eind van jaar 2 voor €720, enzovoorts. U moet dit vastleggen in uw administratie, bijvoorbeeld in uw grootboek of via uw boekhoudsoftware. De afschrijving is een bedrijfskost, wat uw winst en dus de inkomstenbelasting die u moet betalen verlaagt. Let op: de btw kunt u normaal gesproken terugvorderen.

Mijn bedrijfsauto is na 4 jaar al bijna niets meer waard door veel gebruik. Kan ik sneller afschrijven dan de standaard 5 jaar?

Ja, dat kan onder bepaalde voorwaarden. De belastingdienst staat een verkorte afschrijving toe als u kunt aantonen dat de economische levensduur korter is dan de gebruikelijke termijn. Voor een personenauto is dat vaak 5 jaar, maar bij intensief zakelijk gebruik (bijvoorbeeld 80.000 km per jaar) kan de werkelijke levensduur korter zijn. U moet dit dan wel kunnen onderbouwen, bijvoorbeeld met onderhoudsrapporten die laten zien dat de auto sneller slijt. U kiest dan een realistischere termijn, bijvoorbeeld 3 jaar. Belangrijk: u moet deze keuze en de reden ervan bij het begin van de afschrijving vastleggen in uw administratie. Een adviseur kan helpen bij het correct opstellen van deze onderbouwing.

Wat is het verschil tussen lineair en degressief afschrijven? Welke methode is voordeliger?

Het belangrijkste verschil zit in het patroon van de kosten. Bij lineaire afschrijving is het jaarlijkse bedrag steeds gelijk. Een machine van €10.000 over 10 jaar geeft elk jaar €1000 kosten. Bij degressieve afschrijving (bijvoorbeeld 20% van de restwaarde) zijn de kosten in het begin hoger en later lager. In jaar 1 is het €2000 (20% van €10.000), in jaar 2 €1600 (20% van €8000), enzovoorts. Welke methode voordeliger is, hangt af van uw winst. Als u verwacht dat uw winst de komende jaren stijgt, kan het voordelig zijn om nu hogere kosten te nemen (degressief) zodat u nu minder belasting betaalt. Let op: voor de belastingaangifte in Nederland zijn er strikte regels. Voor de meeste bedrijfsmiddelen is alleen de lineaire methode toegestaan. Voor bepaalde investeringen in bedrijfsgebouwen bestaat een speciale regeling (VAMIL) die een afwijkende afschrijving mogelijk maakt. Informeer bij uw boekhouder wat voor uw situatie van toepassing is.

Ik heb een tweedehands machine gekocht. Hoe stel ik de afschrijvingstermijn en beginwaarde vast?

De beginwaarde voor de afschrijving is de aanschafprijs die u heeft betaald, exclusief btw. Stel, u kocht de machine voor €4000. Voor de termijn kijkt u naar de resterende economische levensduur. Was de verwachte totale levensduur van de machine nieuw 10 jaar, en heeft de vorige eigenaar hem 3 jaar gebruikt? Dan schat u de resterende levensduur in, bijvoorbeeld op 5 jaar (want intensief gebruik kan de levensduur verkorten). U schrijft dan lineair af: €4000 / 5 jaar = €800 per jaar. Het is verstandig om uw inschatting van de resterende levensduur te documenteren, bijvoorbeeld met een verwijzing naar de leeftijd en staat van het apparaat bij aankoop. Bij twijfel kunt u de technische levensduur uit de specificaties of het advies van een vakman als uitgangspunt nemen.

Wat gebeurt er met de afschrijving als ik een actief verkoop voordat het volledig is afgeschreven?

Dan moet u een afboekingsresultaat berekenen. Stel, u hebt een machine die in uw boeken staat voor €2000 (de boekwaarde). U verkoopt hem voor €2500. Het verschil van €500 is een winst (een positief afboekingsresultaat) en dit telt op bij uw belastbare winst. Verkoopt u de machine voor slechts €1500, dan maakt u een verlies van €500. Dit verlaagt uw belastbare winst. In uw administratie verdwijnt het actief van de balans. De afschrijvingen die u in voorgaande jaren heeft genomen, worden niet gecorrigeerd. Alleen in het jaar van verkoop stopt de jaarlijkse afschrijving en wordt het eindresultaat van de verkoop verwerkt. Dit moet duidelijk in uw administratie worden bijgehouden.